Bosansko-Hercegovačka meteorska mreža

Bosanskohercegovačka meteorska mreža je nastajala i razvijala se tokom 2013. i 2014. godine kao rezultat saradnje Astronomskog društva Orion Sarajevo i  Federalnog hidrometeorološkog zavoda.

Meteor snimljen iznad Bosne i Hercegovine. © Ljubaznošću: BHMM
Članak
0Komentari
Broj otvaranja1116

Probni period i testiranje različitih komponenti video meteorske stanice Bosanskohercegovačke meteorske mreže (BHMM) obavljeni su tokom 2012. godine. Pomoću CCTV (Close Circuit Television) kamere prosječnog kvaliteta moguće je detektirati zvijezde do 4 magnitude. Rukovodilac mreže je Nedim Mujić, a postepeno uvodimo mlađe članove obučavanjem u korištenju softwarea i akviziciji podataka.

Meteori su lokalna pojava, tj. većina njih je vidljiva samo iz jedne manje regije na Zemlji, ispod mjesta na kom su se upalili. Nastaju ulaskom manjih tijela iz međuplanetskog prostora u Zemljinu atmosferu velikim brzinama (najčešće između 10 i 70 kilometara u sekundi). Uslijed trenja već sa gornjim slojevima atmosfere (termosfera) dolazi do jonizacije i zagrijavanja vazduha i na visinama od oko 100 km postaje vidljiv trag uslijed njihovog prolaska.


Projekcije atmosferskih tragova 360 Geminida snimljenih polovinom decembra 2013. © Ljubaznošću: BHMM
Osnovna ideja svake meteorske mreže je pravljenje video snimaka  meteora, istovremeno sa bar dvije međusobno udaljene video kamere. Na osnovu toga je moguće odrediti atmosfersku trajektoriju meteora i njegovu brzinu u svakom frame-u videa. Poznavanje ove brzine omogućuje nam izračunavanje njegove heliocentrične brzine i orbite meteorske čestice prije sudara sa Zemljom, čime u određenim slučajevima možemo utvrditi njegovo porijeklo i vezu sa matičnim kometom ili asteroidom.


Sjajni bolid (magnitude oko -7) snimljen simultano sa Bjelašnice i iz Sarajeva. © Ljubaznošću: BHMM
Mi smo nabavili 7 kamera  proizvođača iDEA Classic iz Hrvatske, model DVC-CAM-SM234LX-Ex i 3 kamere proizvođača KT&C iz Koreje, model KPC-350BH. Oba tipa kamera koriste visokoosjetljive Sony EXview HAD CCD chipove. Za sve ove kamere su nabavljeni japanski objektivi Tokina, model TVR0398DCIR. Svaka stanica se sastoji od jednog računara, UPS uređaja i kamere postavljene u klasično kučište za nadzorne kamere sa grijanjem. Pentium IV ~ 2 GHZ zbog procesorske snage koju zahtjeva obrada videa.

Do sada smo postavili 6 stanica, uglavnom na zgrade postojećih stanica Federalnog hidrometeorološkog zavoda (Sarajevo, Bjelašnica - dvije kamere, Gradačac, Bihać i Mostar), a jedna stanica je postavljena na privatnoj kući u Lovištu na Pelješcu, u Hrvatskoj.

Orbite 43 Geminida (izabrane su najkvalitetnije). © Ljubaznošću: BHMM
Akvizicija podataka, odnosno snimanje meteora iz digitalizovanog videa vrši se uz pomoć softverskog paketa UFO japanske meteorske mreže SonotaCo1. Ovaj paket se sastoji od tri programa: UFOCapture - za snimanje meteora, UFOAnalyzer - za kalibraciju vidnog polja kamere i mjerenje koordinata meteora u svakom frameu videa i UFOOrbit - za računanje atmosferske putanje i orbite simultano snimljenih meteora. Za traženje simultanih meteora u snimcima više raznih kamera ključno je da su sistemski satovi računara na svakoj stanici sinhronizovani na isto vrijeme. Ovo se vrši uz pomoć programa Dimension 4 koji sistemsko vrijeme računara usklađuje preko Interneta sa vremenskim serverima svake minute.

Dugi bolid (prešao kroz atmosferu dužinu od oko 150 km). © Ljubaznošću: BHMM
Kao i svake godine, između 9 i 16. decembra Zemlja je prošla kroz meteorski roj Geminida. Ovaj roj je poznat po sjajnim, često raznobojnim meteorima. Za ovaj meteorski pljusak je karakteristično i to da njegovo roditeljsko tijelo nije kometa kao što je to slučaj sa većinom meteorskih potoka. Geminidi potiču od asteroida 3200 Phaeton. Ova stijena prečnika oko 5 km kruži oko Sunca po izduženoj eliptičnoj orbiti pa se tako Suncu može približiti na udaljenost koja je dva puta bliža od udaljenosti planete Merkur.

Vedro nebo iznad BiH posljednjih dana, omogućilo je nesmetan rad bosansko-hercegovačke meteorske mreže koju zajednički vode Federalni hidrometeorološki zavod i Astronomsko društvo Orion. Kamere su snimile ukupno 1823 meteora i izračunate su orbite za njih 360. Pri tome su 82 orbite najviše kvalitete Q3.

Bez komentara
Želiš komentirati? Klikni!